Touching the Void
Πόσες φορές έχουμε αναρωτηθεί όλοι μας στο βουνό: «Γιατί το κάνω αυτό;».
Όταν η κούραση μας έχει καταβάλει, όταν η υψομετρική και τα χιλιόμετρα είναι ακόμα πολλά για να φτάσουμε στο καταφύγιο ή την κορυφή, όταν οι δυνάμεις πέφτουν κι η πείνα μάς κόβει τα πόδια, όταν η καταιγίδα ή η χιονοθύελλα λυγίζουν το ηθικό…
Πόσες φορές αναρωτηθήκαμε όλοι: «Γιατί το κάνω αυτό στον εαυτό μου;»
Οι νευρο-επιστήμονες θα απαντήσουν ότι μας ωθεί η αδρεναλίνη κι η ντοπαμίνη, οι ψυχολόγοι ότι αναζητούμε κάτι καινούργιο και ξεχωριστό μακριά από την πίεση της καθημερινότητας, κι οι ανθρωπολόγοι ότι μας ωθούν στη φύση τα κληρονομημένα από αιώνες γονίδια των πρώτων ανθρώπων που έζησαν σε αρμονία με το φυσικό περιβάλλον.
Υπάρχει και μια απλή απάντηση, δίχως επιστήμη και πολλή ανάλυση: «Σκαρφαλώνουμε γιατί είναι υπέροχο, είναι απλά υπέροχο» (Joe Simpson).
Ας δούμε εδώ μια συγκλονιστική ιστορία από τις Άνδεις: τον Αύγουστο του 1985, δύο νεαροί Άγγλοι ορειβάτες, ο Joe Simpson (25 ετών) και ο Simon Yates (21 ετών), επιχείρησαν να ανέβουν στην κορυφή του όρους Siula Grande (6.344m) στην οροσειρά Cordillera Huayhuash των Περουβιανών Άνδεων. Ο στόχος τους ήταν η δυτική όψη, μια τεράστια πλάκα από πέτρα και πάγο. Και μάλιστα, ήθελαν να το καταφέρουν με αλπικό στυλ, χωρίς πόρτερ, χωρίς υποστήριξη. Μόνο αυτοί, οι προμήθειες και τα υλικά τους, κι ένας ακόμα φίλος να περιμένει στο base camp.
Χρειάστηκαν δύο διανυκτερεύσεις για να πιάσουν την κορυφή. Είχαν σημειώσει την πρώτη επιτυχημένη ανάβαση μιας πολύ απαιτητικής διαδρομής. Αλλά η επιστροφή επιφύλασσε στους δύο φιλόδοξους αλπινιστές μια περιπέτεια που έμελλε να χαράξει τα ονόματά στους στην ορειβατική ιστορία.
Ξεκίνησαν την κατάβαση από τη βόρεια κόψη, που αποτελεί και τη διαδρομή της πρώτης επιτυχημένης ανάβασης [28 Ιουλίου 1936: Βόρεια κόψη – Arnold Awerzger και Erwin Schneider (Αυστριακοί)]. Ο καιρός όμως δεν συμφωνούσε με την απόφασή τους κι η προσπάθεια άρχισε να γίνεται πολύ δύσκολη. Ο Yates πάτησε κορνίζα πέφτοντας στο κενό για 20 μέτρα, αλλά ευτυχώς τον κράτησε το σχοινί και γλύτωσε από μια πτώση 1.400 μέτρων.
Το έδαφος και η χιονοθύελλα δεν επέτρεψαν τη συνέχεια της κατάβασης κι αναγκάστηκαν να περάσουν τη νύχτα σε μια χιονότρυπα στην κορυφογραμμή, στα 6.100 μέτρα. Κατά τη διάρκεια της νύχτας έφαγαν τα τελευταία τους τρόφιμα και χρησιμοποίησαν το τελευταίο γκαζάκι τους για να λιώσουν χιόνι ώστε να πιούν νερό.
Η επόμενη μέρα έκρυβε χειρότερα. Συνεχίζοντας την κατάβαση, ο Simpson έπεσε από μια σεράκ και προσγειώθηκε άσχημα, συνθλίβοντας την κνήμη του δεξιού του ποδιού. Σαν να μην έφτανε αυτό, ο καιρός έκλεινε ξανά απειλητικά. Έπρεπε να κατέβουν γρήγορα στον παγετώνα, περίπου 900 μέτρα πιο κάτω.
Ένωσαν τα σχοινιά τους φτιάχνοντας ένα μεγάλο σχοινί 90 μέτρων και ξεκίνησαν μια πάρα πολύ δύσκολη κατάβαση στην πλαγιά, χωρίς σταθερά σημεία ασφάλισης, πάρα μόνο τα υλικά τους και την τεχνογνωσία τους. Ουσιαστικά ο Yates επωμίστηκε όλο το βάρος της προσπάθειας… κυριολεκτικά. Μιας και ο σχοινοσύντροφός του ήταν τραυματισμένος, έπρεπε αυτός να ισορροπεί την κατάβαση και για τους δύο, ελέγχοντας με το σώμα του το βάρος του φίλου του. Αργά και βασανιστικά, οι δύο αναρριχητές κατάφεραν να κατέβουν με ασφάλεια σχεδόν τη μισή διαδρομή, πολεμώντας καταιγίδες, εξάντληση και κρυοπαγήματα.
Καθώς η χιονοθύελλα χειροτέρευε και το σκοτάδι άρχισε να τους αγκαλιάζει, ο Yates συνέχισε να κατεβάζει τον Simpson υπολογίζοντας ότι θα ήταν η τελευταία ή τουλάχιστον η προτελευταία φορά.
Η πλαγιά όμως γινόταν σταδιακά πιο απότομη, μέχρι που ο Simpson πέρασε την άκρη ενός γκρεμού και πλέον κρεμόταν στο κενό. Ο Yates, ψηλότερα, δεν μπορούσε πια ούτε να δει ούτε να ακούσει τον φίλο του. Καταλάβαινε μόνο από το βάρος ότι ο σύντροφός του ήταν ακόμα στο σχοινί. Ο Simpson προσπάθησε να ανέβει φτιάχνοντας δύο αυτοσφιγγόμενους (προύζικ) με δύο σχοινάκια αλλά τα χέρια του είχαν πάθει σοβαρά κρυοπαγήματα και το ένα σχοινί έπεσε, με αποτέλεσμα ο τραυματισμένος ορειβάτης να ακινητοποιηθεί, αγγίζοντας το κενό…
Και οι δυο τους γνώριζαν καλά ότι διέτρεχαν πλέον θανάσιμο κίνδυνο. Ο Simpson δεν μπορούσε να ανέβει παραπάνω ή να κατέβει στον πάγο 25 μέτρα πιο κάτω, κι ο Yates δεν μπορούσε να τον τραβήξει πάνω. Το χειρότερο; Η μεταξύ τους επικοινωνία ήταν αδύνατη! Παρέμειναν έτσι στάσιμοι για πάνω από μιάμιση ώρα.
Ο Yates άρχισε να συνειδητοποιεί την τραγική κατάσταση: μηδενική ασφάλεια, καθισμένος σε μια σχεδόν κάθετη χιονισμένη πλαγιά χωρίς σταθερά σημεία πρόσδεσης, με όλο το βάρος του συντρόφου του να βαραίνει τη μέση του, ενώ το χιόνι που πατούσε άρχισε σταδιακά να καταρρέει με αποτέλεσμα να αρχίσει να γλιστράει. Ήξερε ότι ήταν ζήτημα χρόνου να πέσει.
Πήρε την απόφαση που θα τον στοίχειωνε για πάντα. Έκοψε το σχοινί, γνωρίζοντας ότι στέλνει τον φίλο του στον θάνατο…
Το βάρος από τη μέση του έφυγε, μόνο για να αντικατασταθεί από αυτό της σιωπής. Εξουθενωμένος, χωρίς φαγητό και νερό, με συμπτώματα υποθερμίας και τις ενοχές του, έσκαψε μια χιονότρυπα για να περάσει τη νύχτα, περιμένοντας να περάσει η καταιγίδα. Την επόμενη μέρα, με καθαρό καιρό, συνέχισε να κατεβαίνει το βουνό μόνος του. Όταν έφτασε στον παγετώνα, μπορούσε πια να δει από κάτω τη θέση από όπου κρεμόταν ο Simpson και την κρεβάς που πιθανόν είχε πέσει. Πλησίασε στην άκρη της φωνάζοντας τον σύντροφό του, αλλά μάταια.
Ο Simpson, ωστόσο, ήταν ακόμα ζωντανός. Είχε πέσει κατακόρυφα σπάζοντας μια στρώση πάγου και είχε προσγειωθεί στο εσωτερικό μιας κρεβάς, επιβιώνοντας από πτώση ύψους άνω των 60 μέτρων, έχοντας προσγειωθεί σε ένα μικρό περβάζι μέσα στην κρεβάς. Παραδόξως, χωρίς καινούργιους τραυματισμούς. Η αναρρίχηση στα παγωμένα ντουβάρια της κρεβάς με σπασμένο πόδι ήταν κάτι ακατόρθωτο. Υπήρχε μόνο μία λύση: να κατέβει πιο βαθιά μέσα στη σκοτεινή παγωμένη άβυσσο, με την ελπίδα να βρει μια έξοδο. Και όντως, λίγες ώρες μετά, βρήκε έναν μικρό λόφο που είχαν σχηματίσει οι χιονοστιβάδες και κατάφερε να βγει στο φως. Μα ο αγώνας για τη σωτηρία δεν είχε τελειώσει. Τον χώριζαν από το base camp 13 χλμ δύσκολης διαδρομής: παγετώνας γεμάτος κρεβάς, λιθώνες και πέτρινοι όγκοι.
Χωρίς φαγητό, νερό, και εξοπλισμό, έχοντας χάσει 1 λίτρο αίμα, σύρθηκε και χοροπήδησε στο ένα πόδι για 4 μέρες. Εξαντλημένος, έχοντας παραισθήσεις, με σημάδια γάγγραινας και σε απόλυτο παραλήρημα, έφτασε στο base camp λίγες μόνο ώρες πριν ο Yates και ο Richard Hawking (το τρίτο μέλος της ομάδας που τους περίμενε στις σκηνές) σκόπευαν να φύγουν. Για την επιστροφή στη Λίμα χρειάστηκαν 2 μέρες με μουλάρι, 23 ώρες με φορτηγό, κι επιτέλους, 11 μέρες μετά τον τραυματισμό του, ο Simpson έφτασε σε νοσοκομείο, έχοντας χάσει 1/3 του βάρους του.
Η ιστορία των δύο νεαρών βρετανών είναι αρκετά γνωστή χάρη στο ντοκιμαντέρ Touching the Void (2003), που βασίστηκε στο ομώνυμο βιβλίο του Simpson, γραμμένο το 1988. Όπως μπορούμε να φανταστούμε, ο Simon Yates έλαβε σφοδρή κριτική από την ορειβατική κοινότητα για την απόφασή του να παραβεί έναν άγραφο ορειβατικό νόμο: Δεν αφήνεις ποτέ σχοινοσύντροφο πίσω. Ο Joe Simpson όμως είχε διαφορετική άποψη. Θεωρεί πως δεν μπορεί κανείς να καταλάβει τι πέρασαν και πώς έφτασε ο Yates σε αυτή την απόφαση. Για τον Joe, η αλήθεια ήταν πολύ απλή: «η επιβίωση απαιτεί αποφάσεις που οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν καν να διανοηθούν». Η φιλία τους δεν έσπασε.
Ο Simpson θεωρεί ότι ο Yates έσωσε και τους δύο κόβοντας αυτό το σχοινί (τραγική ειρωνεία: με έναν ελβετικό σουγιά του ίδιου του Simpson που είχε ο Yates στο σακίδιό του). Μάλιστα ανέφερε ότι «ο Simon έκανε ένα λάθος, έπρεπε να με αφήσει τη στιγμή που έσπασα το πόδι μου. Κι οι δυο ξέραμε ότι πρακτικά είχα ήδη πεθάνει.»
Το βουνό θέλει επιμονή, αφοσίωση, και ορισμένες φορές σκληρές αποφάσεις. Δεν υπάρχουν για τα πάντα οδηγίες, κανόνες και εγχειρίδια χρήσης. Εκεί έξω ανακαλύπτεις τις απίστευτες σωματικές αντοχές σου, τη δύναμη ψυχής, το ένστικτο και την αποφασιστικότητά σου. Αυτά τα μαθήματα και τις ικανότητες τις εφαρμόζεις μετά στη ζωή σου.
Τρανή απόδειξη ο Joe Simpson: έκανε έξι χειρουργικές επεμβάσεις, με τους γιατρούς να δηλώνουν με απόλυτη βεβαιότητα ότι δεν θα μπορούσε ποτέ πια να ξανασκαρφαλώσει και ότι ακόμα και το περπάτημα θα τον δυσκόλευε. Δύο χρόνια μετά τις επεμβάσεις, επέστρεψε στην αναρρίχηση…
Οι πηγές για τη συγκεκριμένη ιστορία είναι ατέλειωτες, παραθέτουμε εδώ μόνο μια μικρή επιλογή:
- Συνέντευξη με τον Joe Simpson: https://bit.ly/3JBEFgd
- Συνεντεύξεις για τις κρίσιμες ώρες προς το νοσοκομείο: https://bit.ly/4nSsHgt
- Αφήγηση του περιστατικού, με χωρία από το βιβλίο του Simpson: https://bit.ly/47vOKmM
- Μια κριτική σκοπιά των πραγμάτων: https://bit.ly/47EUuLf
- Avoiding the Touch! Το 1999, ο Mark Price και ο Carlos Buhler σκαρφάλωσαν τη δυτική όψη του Siula Grande, χαράσσοντας μια ελαφρώς διαφορετική διαδρομή από εκείνη των βρετανών, ονομάζοντάς την “Avoiding the Touch”: https://bit.ly/43c1CNI
- Μια φανταστική 3D εφαρμογή με όλες τις γύρω κορυφές: https://bit.ly/4hH4VlW
- Όσον αφορά το Siula Grande (που έχει δει αρκετές επιτυχημένες αναβάσεις), κάθε χρόνο αλλοιώνονται διαδρομές από τις περίπου 14 που έχουν χαράξει αναρριχητές ως τώρα, καθώς οι παγετώνες σταδιακά λιώνουν, ένα φαινόμενο που παρατηρείται σε πολλές ορεινές περιοχές του Περού και της Βολιβίας – https://bit.ly/4qKRA0b




























